THỦ TƯỚNG CHỈ ĐẠO THÁNG CAO ĐIỂM CHỐNG IUU, XÂY DỰNG “ĐÁNH BẮT CÓ TRÁCH NHIỆM”

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo Phiên họp thứ 21 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Yêu cầu chấm dứt tình trạng “đánh bắt bằng mọi giá”, chuyển sang “đánh bắt có trách nhiệm” để quyết tâm gỡ thẻ vàng IUU của EC trong thời gian sớm nhất. Cả hệ thống chính trị, từ Trung ương đến địa phương, lực lượng chức năng, doanh nghiệp và ngư dân đều đang bước vào “tháng cao điểm chống khai thác IUU”.

1. “Thẻ vàng IUU” – áp lực từ châu Âu và danh dự quốc gia

“Thẻ vàng IUU” của EC không chỉ là vấn đề thương mại mà còn là phép thử với uy tín quốc gia. Khi bị cảnh báo, thủy sản xuất khẩu sang EU bị kiểm soát rất chặt. Chi phí tăng mạnh và thời gian thông quan kéo dài. Điều này làm giảm rõ rệt sức cạnh tranh của doanh nghiệp. Thu nhập của ngư dân cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Sức ép đó buộc Việt Nam thay đổi tư duy khai thác. Tư duy “đánh bắt bằng mọi giá” không còn phù hợp. Việt Nam phải chuyển sang hướng “đánh bắt có kiểm soát”. Đây là con đường bắt buộc để bảo đảm phát triển bền vững.

Thủ tướng nhiều lần khẳng định quyết tâm chống IUU. Đây là vấn đề danh dự quốc gia. Không chỉ là việc gỡ một cảnh báo kỹ thuật. Vì vậy mọi hành vi vi phạm đều bị xử lý nghiêm. Vi phạm gồm vượt ranh giới hoặc mất kết nối VMS. Khai thác không báo cáo cũng bị kiểm tra chặt. Những hành vi không tuân thủ đều bị xử phạt nghiêm minh. Bộ máy quản lý từ Trung ương đến địa phương đều vào cuộc. Quân đội và Công an phối hợp triển khai đồng bộ. Bộ Nông nghiệp và Bộ Tài nguyên – Môi trường giám sát sát sao. Chính quyền ven biển tăng cường kiểm tra liên tục.

Mục tiêu của chống IUU không phải siết sinh kế ngư dân. Mục tiêu là xây nền tảng phát triển bền vững. Khi tuân thủ quy định, nguồn lợi biển phục hồi hiệu quả. Sản phẩm thủy sản được truy xuất minh bạch hơn. Doanh nghiệp thuận lợi hơn khi xuất khẩu sang EU.

2. Quản lý tàu cá, giám sát VMS: Từ con số đến thay đổi thực chất

Theo báo cáo tại phiên họp Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, tỷ lệ tàu cá được đăng ký và cập nhật lên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia đã đạt khoảng 99,9%. Một bước tiến rất lớn về quản lý. Hệ thống VMS (giám sát hành trình) cũng được lắp đặt rộng rãi hơn trên tàu cá. Giúp cơ quan chức năng theo dõi vị trí, hành trình, thời gian hoạt động. Từ đó phát hiện sớm nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài hoặc vượt ranh giới cho phép.

Tuy vậy, Thủ tướng chỉ ra rằng con số đẹp chưa đủ, điều quan trọng là phải chấm dứt tình trạng tàu “cắt VMS”, “mất kết nối” khi ra khơi. Nhiều địa phương vẫn còn để tồn đọng các vụ vi phạm hành chính. Xử lý chưa dứt điểm, hoặc chưa gắn trách nhiệm cụ thể cho chủ tàu, thuyền trưởng. Khi chế tài chưa đủ mạnh, một bộ phận ngư dân vẫn tiếp tục cách làm cũ. Đánh bắt tự phát, thiếu nhật ký khai thác, không ghi chép trung thực sản lượng, chủng loại, ngư trường.

Do đó, yêu cầu đặt ra là phải “làm thật”. Kết nối, theo dõi, cảnh báo, xử phạt tất cả trường hợp cố tình ngắt VMS, vượt ranh giới, không vào cảng chỉ định để bốc dỡ. Hệ thống dữ liệu tàu cá cần được cập nhật liên tục, đồng bộ với thông tin từ biên phòng, kiểm ngư, cảng cá, doanh nghiệp thu mua để đảm bảo mọi sản phẩm khai thác đưa vào chuỗi đều có nguồn gốc hợp pháp. 

3. Tháng cao điểm chống khai thác IUU: Nhiệm vụ cụ thể cho bộ, ngành, địa phương

Thủ tướng đã phát động “tháng cao điểm chống khai thác IUU” với mục tiêu rất rõ: mỗi tuần phải có chuyển biến, tuần sau tốt hơn tuần trước. Kết quả thể hiện bằng số liệu cụ thể và hành động thực tế. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Nông nghiệp, Bộ Tài nguyên – Môi trường, Bộ Ngoại giao… đều được giao nhiệm vụ chi tiết. Từ tuần tra, kiểm soát, điều tra vi phạm, đàm phán hợp tác đến xây dựng kịch bản làm việc với Đoàn EC dự kiến sang Việt Nam cuối tháng 11/2025.

Ở tuyến địa phương, nhất là 21 tỉnh, thành phố ven biển, trách nhiệm còn nặng nề hơn. Thủ tướng yêu cầu chính quyền phải rà soát toàn bộ tàu cá trên địa bàn. Hoàn thành việc xử lý các trường hợp vi phạm hành chính tồn đọng như mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác. Đồng thời, tăng cường kiểm tra tại cảng cá, bến cá. Lập danh sách tàu bắt buộc phải cập cảng, không để tình trạng “đánh bắt xong, bán trôi nổi” ngoài hệ thống.

Quyết định 2310/QĐ-TTg về kế hoạch hành động tháng cao điểm chống IUU yêu cầu các địa phương phải xây dựng kế hoạch riêng, bám sát thực tiễn. Có phân công rõ “ai làm, làm gì, đến bao giờ xong”. Việc báo cáo không chỉ là “nộp giấy tờ hàng tuần”, mà phải được kiểm chứng qua số vụ vi phạm giảm. Số tàu vượt ranh giảm, tỷ lệ tàu có VMS hoạt động ổn định tăng. Và số lô hàng thủy sản xuất khẩu bị cảnh báo giảm mạnh.

4. Ngư dân, doanh nghiệp bước vào công cuộc đánh bắt có trách nhiệm

Một trong những thay đổi quan trọng của giai đoạn hiện nay là sự tham gia đồng bộ của ngư dân và doanh nghiệp thủy sản. Nếu trước đây nhiều người còn coi quy định chống IUU là “chuyện của Nhà nước”. Thì bây giờ họ phải coi đó là “cuộc chơi bắt buộc” nếu muốn tiếp tục tồn tại. Phát triển trên thị trường quốc tế. Đặc biệt là EU – thị trường khó tính nhưng có giá trị cao.

Thực hiện chỉ đạo thủ tướng chính phủ các hiệp hội, doanh nghiệp được yêu cầu cam kết không thu mua, chế biến, xuất khẩu sản phẩm thủy sản có nguồn gốc từ khai thác IUU. Trên thực tế, khi doanh nghiệp siết đầu vào, bắt buộc phải có chứng nhận nguyên liệu từ tàu cá hợp pháp. Có VMS và nhật ký khai thác đầy đủ, ngư dân buộc phải thay đổi. Nếu không, họ sẽ khó bán được sản phẩm. Bị ép giá hoặc thậm chí bị từ chối hoàn toàn. Đây là cơ chế “sàng lọc” tự nhiên thúc đẩy nghề cá đi vào kỷ luật.

Về phía ngư dân, việc tuân thủ quy định IUU mang lại nhiều lợi ích lâu dài. Giảm rủi ro bị bắt giữ, phạt nặng ở vùng biển nước ngoài. Hạn chế khai thác cạn kiệt nguồn lợi. Được hỗ trợ tiếp cận các chương trình tín dụng, bảo hiểm, hỗ trợ kỹ thuật, chuyển đổi nghề…. Nói cách khác, “đánh bắt có trách nhiệm” không phải là gánh nặng. Mà là tấm “hộ chiếu” để thủy sản Việt Nam vươn xa.

5. Công nghệ đồng hành cùng ngư dân chống IUU

Để chống khai thác IUU hiệu quả, việc quản lý tàu cá không thể chỉ dựa vào giấy tờ và kiểm tra thủ công. Hệ thống VMS, giám sát hành trình, liên lạc hai chiều giữa tàu và bờ là “xương sống” giúp cơ quan chức năng theo dõi hoạt động trên biển theo thời gian gần thực, kịp thời cảnh báo khi tàu có dấu hiệu vượt ranh giới, mất kết nối hoặc gặp nguy hiểm.
Nắm bắt như cầu đó Seacom đã nghiên cứu và triển khai dòng sản phẩm Seacom S2 – thiết bị giám sát hành trình thế hệ mới tích hợp VMS.

• Tích hợp giám sát hành trình (VMS) và liên lạc vệ tinh 2 chiều, đảm bảo kết nối ổn định dù tàu ở xa bờ.
• Truyền dữ liệu hành trình theo thời gian thực, hỗ trợ cơ quan chức năng xác định nhanh tàu mất tín hiệu hoặc vượt ranh giới.
• Cho phép gọi thoại, gửi tin nhắn và data truyền báo cáo trực tiếp về trung tâm giám sát.
  

  

Seacom S2 được thiết kế phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật của Tổng cục Thủy sản, đồng thời hỗ trợ truyền dữ liệu hành trình trực tiếp về hệ thống giám sát trung tâm. Giải pháp này giúp cơ quan quản lý theo dõi tàu cá hiệu quả hơn, trong khi ngư dân vẫn đảm bảo kết nối thông suốt trên biển.

📞 Nếu bạn cần tư vấn giải pháp, thiết bị liên lạc vệ tinh, VMS hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.

>>> Xem thêm:

Seacom S1& S2 giải pháp liên lạc tích hợp giám sát hành trình

Công nghệ vệ tinh xoá tan nỗi lo không thể xuất khẩu của ngư dân

—————————–

CÔNG TY TNHH THÔNG TIN HÀNG HẢI SEACOM
Địa chỉ: Detech Tower Số 8, Tôn Thất Thuyết, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0888454222
Email: seacomcontact@gmail.com
Facebook: Công ty TNHH Thông tin Hàng hải Seacom
Tik Tok: Seacom Communication
Zalo: SEACOM