THỦY SẢN VIỆT NAM TRƯỚC THÁCH THỨC “THẺ VÀNG” IUU

Thủy sản Việt Nam đang đứng trước áp lực lớn trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” IUU của EU. Rào cản nghiêm trọng ảnh hưởng đến xuất khẩu, uy tín và sinh kế ngư dân. Khi Đoàn Thanh tra EC chuẩn bị sang Việt Nam lần thứ 5, yêu cầu về quản lý tàu cá, dữ liệu VMS, truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Đòi hỏi hành động thực chất từ trung ương đến địa phương.

IUU – “điểm nghẽn” lớn nhất kìm hãm thủy sản Việt Nam

Liên minh châu Âu (EU) là một trong những thị trường xuất khẩu thủy sản quan trọng nhất của Việt Nam. Liên tục nằm trong nhóm 4 thị trường lớn nhất về kim ngạch. Không chỉ mang lại giá trị thương mại cao. EU còn được xem là thị trường “chuẩn mực”. Nơi các yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ở mức rất khắt khe. Việc đáp ứng được các tiêu chuẩn của EU cũng đồng nghĩa với việc nâng tầm vị thế thủy sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, kể từ khi EU áp dụng cảnh báo “thẻ vàng” đối với hoạt động khai thác thủy sản của Việt Nam. IUU (khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định) đã trở thành “điểm nghẽn” lớn nhất. Hệ lụy không chỉ dừng ở chi phí kiểm tra tăng cao. Thời gian thông quan kéo dài mà còn làm suy giảm uy tín thương hiệu thủy sản Việt Nam trong chuỗi cung ứng quốc tế.

Theo đánh giá của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nhiều tồn tại kéo dài vẫn chưa được xử lý triệt để. Đặc biệt là công tác quản lý đội tàu, kiểm soát sản lượng khai thác và thống nhất dữ liệu giữa các địa phương. Một số nơi còn lúng túng trong cập nhật thông tin tàu cá. Báo cáo chưa phản ánh đúng thực tế. Khiến việc chứng minh tính hợp pháp của nguồn gốc hải sản gặp nhiều khó khăn. Đây chính là nguyên nhân khiến “thẻ vàng” IUU chưa thể được tháo gỡ.

Thị trường EU tăng trưởng nhưng rủi ro IUU vẫn hiện hữu

Bất chấp những khó khăn do “thẻ vàng” IUU. Xuất khẩu thủy sản Việt Nam sang EU vẫn ghi nhận tín hiệu tích cực. Thống kê 10 tháng năm 2025 cho thấy kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang EU đạt hơn 1 tỷ USD. Tăng trên 11% so với cùng kỳ năm trước. Chiếm gần 11% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước. Con số này cho thấy EU vẫn là thị trường giàu tiềm năng nếu Việt Nam đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về pháp lý và truy xuất nguồn gốc.

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) tiếp tục mở ra nhiều cơ hội về thuế quan và mở rộng thị phần. Tuy nhiên, lợi thế từ EVFTA chỉ thực sự phát huy khi Việt Nam giải quyết dứt điểm vấn đề IUU. Trong bối cảnh EU ngày càng siết chặt kiểm soát. Mọi lô hàng có dấu hiệu rủi ro về nguồn gốc đều có thể bị kiểm tra 100%. Thậm chí trả về hoặc cấm nhập khẩu.

Lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định. IUU vẫn là rào cản lớn nhất đối với thủy sản Việt Nam tại EU. Việc quản lý tàu cá, kiểm soát sản lượng và xác nhận nguồn gốc hợp pháp không chỉ là yêu cầu kỹ thuật. Mà còn là điều kiện bắt buộc để bảo vệ lợi ích lâu dài của ngành. Nếu không tháo gỡ “thẻ vàng”, nguy cơ bị nâng lên “thẻ đỏ” sẽ gây tổn thất nghiêm trọng. Không chỉ với thị trường EU mà còn lan sang các thị trường khó tính khác.

Thanh tra EC lần thứ 5: Không còn chỗ cho báo cáo hình thức

Cuộc chiến gỡ “thẻ vàng” IUU đang bước vào giai đoạn then chốt. Khi Đoàn Thanh tra lần thứ 5 của Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến sang Việt Nam vào tháng 4/2026. Đây được xem là “bài kiểm tra cuối” để đánh giá toàn diện mức độ chuyển biến thực chất trong công tác chống khai thác IUU của Việt Nam. Từ hệ thống pháp luật, quản lý tàu cá cho đến dữ liệu giám sát và truy xuất nguồn gốc.

Tại các phiên họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU. Chính phủ đã nhấn mạnh yêu cầu chấn chỉnh nghiêm túc công tác báo cáo. Các báo cáo không còn được phép mang tính hình thức. Sao chép số liệu cũ hay thiếu đối chiếu thực tế. Mọi dữ liệu phải “sạch”, có thể kiểm chứng. Phản ánh đúng tình trạng quản lý và khai thác thủy sản tại từng địa phương.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung làm rõ từng nhóm vấn đề EC quan tâm. So sánh tiến độ theo thời gian, chỉ rõ nguyên nhân tồn tại và trách nhiệm cụ thể. Việc này không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của EC. Mà còn giúp hệ thống quản lý thủy sản trong nước vận hành hiệu quả, minh bạch hơn. Nếu không thay đổi cách làm, nguy cơ thất bại trong đợt thanh tra tới là rất rõ ràng.

Siết quản lý tàu cá, dữ liệu VMS và truy xuất nguồn gốc

Một trong những nội dung trọng tâm được EC đặc biệt quan tâm là quản lý tàu cá và hệ thống giám sát hành trình (VMS). Thực tế cho thấy, tình trạng mất tín hiệu VMS, dữ liệu không liên tục hoặc sai lệch thời gian vẫn còn xảy ra ở nhiều tàu cá. Gây khó khăn trong việc chứng minh hoạt động khai thác hợp pháp. Đây là điểm yếu lớn cần được khắc phục triệt để.

Chính phủ yêu cầu rà soát toàn diện hệ thống quản lý, giám sát tàu cá. Đảm bảo dữ liệu được liên thông giữa các cơ quan từ trung ương đến địa phương. Việc số hóa, chuẩn hóa dữ liệu tàu cá và nhật ký khai thác điện tử được xác định là giải pháp then chốt. Giúp giảm phụ thuộc vào báo cáo thủ công và hạn chế gian lận.

Bên cạnh đó, việc xử lý dứt điểm tàu cá “ba không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không giấy phép) cũng được đặt ra với yêu cầu rất cao. Mỗi tàu phải được định danh rõ ràng. Trạng thái hoạt động minh bạch, tránh tình trạng tàu đã hủy đăng ký nhưng vẫn lén lút khai thác. Trách nhiệm của từng địa phương trong quản lý đội tàu được làm rõ. Gắn với chế tài cụ thể nếu để xảy ra vi phạm kéo dài.

Giải pháp công nghệ và vai trò của liên lạc vệ tinh trong chống IUU

Trong bối cảnh yêu cầu về giám sát, minh bạch và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe. Công nghệ được xem là “chìa khóa” giúp Việt Nam vượt qua thách thức IUU. Đặc biệt, với các tàu cá hoạt động xa bờ, nơi không có sóng di động. Việc duy trì kết nối liên tục là yếu tố sống còn để đảm bảo dữ liệu VMS không bị gián đoạn.

Các giải pháp liên lạc vệ tinh do Seacom cung cấp và phân phối đang được nhiều chủ tàu và đơn vị quản lý quan tâm. Thiết bị liên lạc vệ tinh giúp tàu cá duy trì kết nối ổn định ngoài vùng phủ sóng di động. Truyền dữ liệu hành trình, vị trí và nhật ký khai thác về bờ theo thời gian thực. Điều này không chỉ hỗ trợ tuân thủ quy định chống khai thác IUU. Mà còn nâng cao an toàn cho ngư dân khi hoạt động trên biển dài ngày.

Đồng thời, dữ liệu minh bạch, liên tục cũng tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất khẩu trong khâu chứng minh nguồn gốc hợp pháp. Đáp ứng yêu cầu của EU và các thị trường khó tính khác.

📞 Nếu bạn cần tư vấn giải pháp, thiết bị liên lạc vệ tinh hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.

>>> Xem thêm:

Seacom S1& S2 giải pháp liên lạc tích hợp giám sát hành trình

Iridium 9555 chính hãng

IUU và những hệ luỵ kinh tế, ngư dần cần phải biết

Thủ tướng yêu cầu dốc toàn lực chống IUU

—————————–

CÔNG TY TNHH THÔNG TIN HÀNG HẢI SEACOM
Địa chỉ: Detech Tower Số 8, Tôn Thất Thuyết, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0888454222
Email: seacomcontact@gmail.com
Facebook: Công ty TNHH Thông tin Hàng hải Seacom
Tik Tok: Seacom Communication
Zalo: SEACOM