CÔNG NGHỆ SỐ TRONG GIÁM SÁT TÀU CÁ: CHÌA KHÓA NGĂN CHẶN KHAI THÁC IUU

Việt Nam đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong giám sát tàu cá, truy xuất nguồn gốc và quản lý hoạt động khai thác thủy sản. Từ thiết bị giám sát hành trình (VMS) đến nhật ký điện tử đến cảng cá thông minh. Hệ thống số hóa đang góp phần minh bạch hóa nghề cá. Nâng cao hiệu quả quản lý và ngăn chặn khai thác IUU. Đây là bước đi quan trọng giúp Việt Nam hướng tới một ngành thủy sản hiện đại và bền vững.

1. Công nghệ số – Bước tiến quan trọng trong quản lý tàu cá

Công nghệ số đang trở thành công cụ thiết yếu trong quản lý và phát triển nghề cá của Việt Nam. Các thiết bị giám sát hành trình (VMS), phần mềm nhật ký điện tử và hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia giúp kết nối thông tin từ tàu cá ngoài khơi đến các cơ quan quản lý trong đất liền.

Nhờ hệ thống này, hành trình của từng con tàu được ghi nhận liên tục. Cho phép cơ quan chức năng theo dõi vị trí, tốc độ và khu vực hoạt động theo thời gian thực. Dữ liệu cũng hỗ trợ cảnh báo sớm khi tàu tiến gần ranh giới vùng biển nước ngoài hoặc gặp sự cố cần cứu hộ.

Bên cạnh đó, thông tin từ các thiết bị số giúp minh bạch hóa chuỗi khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản. Yêu cầu bắt buộc khi xuất khẩu sang các thị trường lớn như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Theo kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, trong năm 2025, 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên sẽ được lắp đặt VMS. Đây là nền tảng để Việt Nam xây dựng hệ thống quản lý nghề cá hiện đại. Minh bạch và phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.

2. Ngư dân chủ động áp dụng công nghệ để tăng năng suất và an toàn

Cùng với chính sách của Nhà nước, nhiều ngư dân đã chủ động đầu tư và áp dụng công nghệ trong khai thác hải sản. Trường hợp của ông Lê Công Hùng, ngư dân tại Vũng Tàu, cho thấy hiệu quả rõ rệt. Sau khi lắp đặt máy tầm ngư và định vị công nghệ cao. Sản lượng đánh bắt tăng hơn 70% chỉ trong một năm.

Công nghệ giúp xác định chính xác luồng cá. Tiết kiệm nhiên liệu và giảm đáng kể rủi ro khi ra khơi. Quan trọng hơn, các thiết bị VMS giúp ngư dân yên tâm vì tàu luôn được giám sát. Tránh vi phạm vùng biển nước ngoài.

Tại Quảng Ngãi, thuyền trưởng Đồng Xuân Tùng là một trong những người đầu tiên lắp thiết bị VMS từ năm 2019. Theo anh, thiết bị không chỉ giúp xác định vị trí mà còn hỗ trợ liên lạc với gia đình và cơ quan cứu hộ khi cần. “Nhờ VMS, chúng tôi tự tin hơn khi vươn khơi. Vì dù ở xa hàng trăm hải lý vẫn có thể liên lạc được,” anh chia sẻ.

Việc ngư dân chủ động tiếp cận công nghệ cho thấy nhận thức mới trong khai thác. Không chỉ phụ thuộc vào kinh nghiệm mà còn dựa trên dữ liệu và thiết bị hiện đại để đạt hiệu quả cao hơn.

3. Số hóa cảng cá – Minh bạch hóa chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc

Không chỉ ngoài khơi, công nghệ số đang được triển khai mạnh mẽ tại các cảng cá. Nơi kết nối trực tiếp giữa ngư dân và doanh nghiệp thu mua. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phối hợp với Bộ đội Biên phòng đã lắp đặt hệ thống camera giám sát tại nhiều cảng lớn như: Lạch Bạng (Thanh Hóa), Thọ Quang (Đà Nẵng) và Sông Đốc (Cà Mau).

Các camera giúp quản lý việc ra vào của tàu cá. Ghi nhận sản lượng bốc dỡ và phát hiện sớm các hành vi vi phạm. Dữ liệu hình ảnh được lưu trữ, phục vụ cho việc kiểm tra và xác minh truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, nhiều địa phương đã áp dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT). Tại Cảng Hòn Rớ (Khánh Hòa), 100% chủ tàu đã cài đặt ứng dụng eCDT để khai báo sản lượng. Và xác nhận nguồn gốc thủy sản ngay sau khi cập cảng.

Khi sản lượng khai thác, nhật ký điện tử và dữ liệu VMS trùng khớp. Thông tin được cập nhật lên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Điều này đảm bảo tính minh bạch, giúp doanh nghiệp dễ dàng chứng minh nguồn gốc khi xuất khẩu.

Số hóa cảng cá giúp giảm đáng kể thủ tục hành chính. Hạn chế sai sót trong khai báo và nâng cao hiệu quả kiểm soát hoạt động khai thác. Góp phần ngăn chặn khai thác IUU ngay từ khâu đầu tiên của chuỗi cung ứng.

4. Phối hợp liên ngành để xây dựng hệ thống giám sát đồng bộ

Việc quản lý nghề cá bằng công nghệ số đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương. Tại Phiên họp lần thứ 20 của Ban Chỉ đạo Quốc gia về chống khai thác IUU (tháng 11/2025), Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Quốc phòng chủ trì phối hợp với Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai hệ thống giám sát hành trình đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. 

Các lực lượng Hải quân, Biên phòng, Kiểm ngư và Cảnh sát biển được giao nhiệm vụ tăng cường tuần tra. Kiểm soát và kịp thời cảnh báo khi tàu cá có dấu hiệu vi phạm vùng biển nước ngoài.

Ngoài ra, Việt Nam đang tích hợp dữ liệu quản lý tàu cá và ngư dân lên nền tảng định danh điện tử quốc gia (VNeID). Hệ thống này giúp liên kết thông tin hành trình. Giấy phép khai thác và dữ liệu cá nhân của ngư dân. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc theo dõi, xử lý vi phạm và cấp phép trực tuyến.

Sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan giúp hình thành hệ thống dữ liệu tập trung, minh bạch. Đồng thời giảm tình trạng chồng chéo, trùng lặp thông tin. Đây là nền tảng để quản lý nghề cá hiện đại, hiệu quả. Phù hợp với yêu cầu quốc tế.

5. Kết nối an toàn trên biển – Giải pháp liên lạc vệ tinh cho tàu cá thời công nghệ số

Song song với nỗ lực của Nhà nước, các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam cũng đang góp phần quan trọng vào tiến trình số hóa nghề cá. Một trong những đơn vị tiên phong là Seacom. Chuyên phát triển các giải pháp liên lạc vệ tinh và giám sát hành trình cho tàu cá, tàu dịch vụ biển và tàu hàng.

Hiện nay, Seacom đang nghiên cứu và triển khai dòng sản phẩm Seacom S2 – thiết bị giám sát hành trình thế hệ mới tích hợp VMS.

• Tích hợp giám sát hành trình (VMS) và liên lạc vệ tinh 2 chiều, đảm bảo kết nối ổn định dù tàu ở xa bờ.
• Truyền dữ liệu hành trình theo thời gian thực, hỗ trợ cơ quan chức năng xác định nhanh tàu mất tín hiệu hoặc vượt ranh giới.
• Cho phép gọi thoại, gửi tin nhắn và data truyền báo cáo trực tiếp về trung tâm giám sát.
  

  

Seacom S2 được thiết kế phù hợp với tiêu chuẩn kỹ thuật của Tổng cục Thủy sản. Đồng thời hỗ trợ truyền dữ liệu hành trình trực tiếp về hệ thống giám sát trung tâm. Giải pháp này giúp cơ quan quản lý theo dõi tàu cá hiệu quả hơn. Trong khi ngư dân vẫn đảm bảo kết nối thông suốt trên biển.

📞 Nếu bạn cần tư vấn giải pháp, thiết bị liên lạc vệ tinh hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.

>>> Xem thêm:

Seacom S1 S2, giải pháp liên lạc vệ tinh tích hợp VMS

Công nghệ vệ tinh xoá tan nỗi lo không thể xuất khẩu của ngư dân
—————————–

CÔNG TY TNHH THÔNG TIN HÀNG HẢI SEACOM
Địa chỉ: Detech Tower Số 8, Tôn Thất Thuyết, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0888454222
Email: seacomcontact@gmail.com
Facebook: Công ty TNHH Thông tin Hàng hải Seacom
Tik Tok: Seacom Communication
Zalo: SEACOM