VÙNG CHẾT TÍN HIỆU CUỐI NĂM: TẠI SAO TÀU CÁ VIỆT NAM LIÊN TỤC MẤT SÓNG?

Tháng 12 hằng năm, nhiều tàu cá từ Bắc vào Nam đều phản ánh tình trạng mất sóng VMS – HF – GPS và thậm chí cả 4G dù thiết bị vẫn hoạt động bình thường. Hiện tượng “vùng chết tín hiệu” không chỉ do hỏng máy mà còn xuất phát từ thời tiết cuối mùa. Gió Đông Bắc, bão xa, nhiễu từ trường và biến động tầng điện ly. Bài viết dưới đây phân tích nguyên nhân, khu vực dễ mất sóng và giải pháp đảm bảo liên lạc an toàn cho tàu cá Việt Nam.

1. Cuối năm vì sao tàu cá hay rơi vào “vùng chết tín hiệu”?

Tháng 12 là thời điểm các hiện tượng khí tượng – hải văn thay đổi mạnh. Khiến tín hiệu VMS, GPS, HF và 4G trở nên kém ổn định. Đây là lý do nhiều thuyền trưởng phản ánh thiết bị vẫn sáng đèn nhưng dữ liệu truyền về hệ thống bị gián đoạn hoặc mất vị trí từng đợt. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực gỡ “thẻ vàng IUU”, việc mất kết nối VMS dễ khiến tàu cá bị hiểu nhầm là tắt thiết bị. Dù nguyên nhân hoàn toàn do thời tiết.

Gió mùa Đông Bắc tăng cường, phân tầng không khí thay đổi liên tục làm ăng-ten chao đảo và mất hướng thu phát. Ngoài ra, lớp khí lạnh tràn mạnh từ phía Bắc tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ trên mặt biển. Gây suy hao tín hiệu vô tuyến. Tại các ngư trường Hoàng Sa – Trường Sa, nhiều tàu ghi nhận tín hiệu “đứt – nối – đứt”. Đặc biệt vào ban đêm hoặc khi mây dày. Kết hợp với đối lưu mạnh từ biển xa. Tình trạng mất sóng xuất hiện thường xuyên hơn. Làm dữ liệu hành trình truyền về bị gián đoạn.

2. Gió mùa Đông Bắc và không khí lạnh – tác nhân chính làm tín hiệu suy yếu

Từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau, gió mùa Đông Bắc hoạt động mạnh nhất trong năm. Khi gió cấp 6–8, sóng biển cao 2–4 mét khiến tàu cá rung lắc mạnh. làm ăng-ten VMS khó duy trì trục thu phát ổn định. Đây là nguyên nhân nhiều tàu cá ghi nhận mất kết nối VMS trong khi thiết bị vẫn đang bật và hoạt động bình thường.

Không khí lạnh tăng cường tạo ra lớp nghịch nhiệt – lớp khí nóng nằm trên khí lạnh – làm sóng vô tuyến bị khúc xạ hoặc tán xạ. Khiến tín hiệu truyền xa bị gián đoạn. Ngư dân các tỉnh Bình Định, Khánh Hòa, Ninh Thuận thường gặp tình trạng VMS “đứng hình” khi đi qua khu vực gió mạnh hoặc sóng bạc đầu.

Ngoài ra, các đợt gió mùa liên tục đổi hướng làm tàu xoay mũi nhanh. Khiến ăng-ten mất góc hướng chỉ vài giây nhưng đủ gây mất tín hiệu tạm thời. Đó là lý do cơ quan chức năng luôn nhắc ngư dân kiểm tra. Cố định điểm đặt ăng-ten thật vững chắc trước mỗi chuyến biển cuối năm. Để tránh bị hiểu nhầm là cố tình vi phạm khai thác IUU.

3. Bão xa, áp thấp và dải mây dày từ Philippines – nguyên nhân ngư dân ít ngờ tới

Dù cuối năm bão ít đổ bộ, nhưng Biển Đông vẫn thường xuất hiện 1–2 xoáy thuận hình thành gần Philippines. Những cơn bão không đi vào Việt Nam nhưng lại gây ảnh hưởng mạnh đến trường mây tầng cao. Dải mây dày kéo dài từ Tây Thái Bình Dương sang Hoàng Sa – Trường Sa làm tăng độ ẩm. Gây suy hao mưa (rain fade), giảm chất lượng tín hiệu vệ tinh VMS và GPS.

Nhiều tàu cá hoạt động cách bờ 150–300 hải lý ghi nhận tình trạng mất tín hiệu kéo dài 10–20 phút khi đi qua vùng mây dày. Khi áp thấp hình thành và di chuyển, gió xoáy còn gây nhiễu sóng tầng cao khiến dữ liệu định vị nhảy liên tục. Gây lo lắng cho ngư dân về nguy cơ bị ghi nhận là mất kết nối VMS bất thường.

Đây là yếu tố tự nhiên, không liên quan đến thiết bị hay thao tác của ngư dân. Việc nhận biết các vùng mây dày giúp tàu chủ động tuyến chạy. Tránh khu vực gây suy hao tín hiệu. Đảm bảo tuân thủ tiêu chí giám sát hành trình trong chống khai thác IUU.

4. Nhiễu từ trường, tầng điện ly biến động – ảnh hưởng nghiêm trọng đến sóng HF và GPS

Hoạt động từ trường Trái Đất biến đổi mạnh vào tháng 12 khiến tầng điện ly dao động, tác động trực tiếp đến sóng HF, GPS và VMS. Sóng HF có thể bị phản xạ sai hướng hoặc hấp thụ hoàn toàn. GPS có thể lệch vài trăm mét hoặc “treo” trong vài phút. Điều này khiến dữ liệu hành trình gửi về bị thiếu, dẫn đến hệ thống ghi nhận mất kết nối VMS trong thời gian ngắn.

Hiện tượng này xảy ra mạnh nhất vào sáng sớm hoặc chiều tối – thời điểm tầng F của điện ly thay đổi năng lượng. Khi sóng HF – GPS đã yếu, nếu gặp thêm mây dày, tín hiệu dễ mất thêm 10–15 phút. Đây là nguyên nhân cơ bản khiến tàu cá hoạt động xa bờ phải có thiết bị dự phòng.

Việc hiểu rõ nguyên nhân này giúp ngư dân tránh nhầm lẫn rằng thiết bị hỏng. Cũng tránh nguy cơ bị đánh giá sai là cố ý tắt VMS. Một trong những tiêu chí xử lý nghiêm theo quy định chống khai thác IUU của EU.

5. Dấu hiệu nhận biết tàu sắp vào “vùng chết tín hiệu” & cách xử lý

Một số dấu hiệu xuất hiện trước khi tàu rơi vào vùng mất tín hiệu hoàn toàn. Việc nhận biết sớm giúp ngư dân tránh hiểu nhầm thiết bị hỏng hoặc mất nguồn. Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là sóng HF nhiễu dày. Tiếng rè kéo dài và khó bắt được bạn nghề dù đang ở khoảng cách gần. Khi tầng điện ly biến động, tín hiệu HF sẽ phập phù trước khi mất hoàn toàn. 

Đối với VMS và GPS, biểu hiện thường là bản đồ cập nhật chậm, icon tàu đứng yên vài phút dù tàu vẫn chạy bình thường. Ở tàu có sử dụng 4G, tín hiệu hiển thị 1–2 vạch nhưng không thể truy cập hoặc tải bản đồ thời tiết. Đây là dấu hiệu phổ biến khi hơi nước và mây đối lưu dày phủ trên khu vực di chuyển.

Xử lý kịp thời giúp tàu tránh rơi vào tình trạng mất tín hiệu kéo dài, đồng thời giảm nguy cơ bị hệ thống ghi nhận là mất kết nối VMS – yếu tố quan trọng trong đánh giá tuân thủ chống IUU.

6. Giải pháp công nghệ giúp ngư dân hạn chế mất sóng cuối năm 

Để giữ liên lạc ổn định trong mùa biển động trước khi ra khơi 48 giờ. Nên tải trước bản đồ gió mùa, mây đối lưu và hướng sóng để tránh khu vực thời tiết xấu. Tuy nhiên, giải pháp hiệu quả và bền vững nhất vẫn là sử dụng thiết bị liên lạc vệ tinh có khả năng truyền vị trí liên tục trong điều kiện sóng to gió lớn.

Nắm bắt nhu cầu đó, hệ sinh thái thiết bị hàng hải của Seacom mang đến giải pháp toàn diện cho ngư dân và chủ tàu hoạt động xa bờ. 

• Seacom S: Thiết bị liên lạc vệ tinh chuyên dụng cho tàu cá xa bờ, cho phép truyền dữ liệu vị trí, hành trình và thông tin e-logbook theo thời gian thực, giúp ngư dân luôn kết nối an toàn.
• Seacom S2: Thiết bị liên lạc vệ tinh tích hợp VMS tập trung theo dõi tàu cá 24/7. Hệ thống ghi nhận vị trí, tốc độ, hướng đi và trạng thái hoạt động của tàu. Gọi thoại, gửi tin nhắn và data truyền báo cáo trực tiếp về trung tâm giám sát. Đồng thời tạo dữ liệu minh bạch phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Việc ứng dụng Seacom S và Seacom S2 giúp ngư dân tối ưu hóa quản lý tàu cá, giảm rủi ro trong các chuyến ra khơi. Đồng thời, các dữ liệu thu thập được hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát hiệu quả, nâng cao minh bạch và chống khai thác IUU. Đồng thời số hoá, phát triển ngành hàng hải bền vững.

📞 Nếu bạn cần tư vấn giải pháp, thiết bị liên lạc vệ tinh hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.

>>> Xem thêm:

Seacom S series, giải pháp liên lạc vệ tinh toàn diện

Seacom S1& S2 giải pháp liên lạc tích hợp giám sát hành trình

—————————–

CÔNG TY TNHH THÔNG TIN HÀNG HẢI SEACOM
Địa chỉ: Detech Tower Số 8, Tôn Thất Thuyết, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0888454222
Email: seacomcontact@gmail.com
Facebook: Công ty TNHH Thông tin Hàng hải Seacom
Tik Tok: Seacom Communication
Zalo: SEACOM