NGƯ DÂN NGHỆ AN BỨT TỐC, ĐƯA NGHỀ CÁ THOÁT “THẺ VÀNG”

Nghệ An đang chuyển mình mạnh mẽ để định hình nghề cá có trách nhiệm. Lấy trục chính là chống khai thác IUU bằng tuần tra liên ngành, chuẩn hóa dữ liệu và siết chặt tuân thủ VMS. Với đội tàu hùng hậu, tỉnh kiên quyết xử lý vi phạm, minh bạch hóa từ bến đến biển. Đồng thời hỗ trợ ngư dân công nghệ liên lạc hiện đại. Mục tiêu: sẵn sàng cho đánh giá của EC tháng 10/2025, khôi phục uy tín hàng thủy sản, phát triển bền vững kinh tế biển.

Bối cảnh & quyết tâm: đặt lại tiêu chuẩn quản trị đội tàu

Nghề cá Việt Nam từng chịu tác động nặng nề vì thẻ vàng của EC, khiến xuất khẩu khó khăn và yêu cầu tuân thủ cao hơn. Nghệ An, địa phương có đội tàu lớn, đã chọn cách tiếp cận “hệ thống hóa” thay vì các giải pháp rời rạc. Tỉnh xác định hai trụ cột: khôi phục niềm tin thị trường và củng cố sinh kế bền vững cho ngư dân. Muốn vậy, phải dựng tiêu chuẩn quản trị mới. Coi thông tin là tài sản, dữ liệu là “nền móng” của mọi quyết định.

Lộ trình triển khai mang tính tổng hợp:

• Tổ chức: Sở Nông nghiệp & Môi trường làm đầu mối. Phối hợp Chi cục Thủy sản – Kiểm ngư, biên phòng, cảng cá và chính quyền cơ sở.
• Quy trình: chuyển từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm + giám sát thời gian thực”.
• Tiêu chuẩn: nhật ký khai thác, nhận dạng tàu, đăng ký/đăng kiểm, giấy phép. ATTP được kiểm soát thống nhất.

Điểm nhấn là xây dựng văn hóa tuân thủ: mọi bên đều thấy lợi ích trực tiếp khi nghiêm túc thực hiện quy định (giảm rủi ro pháp lý, tiếp cận thị trường tốt hơn, được hỗ trợ chi phí và công nghệ). Cùng lúc, tỉnh đẩy mạnh truyền thông hướng dẫn để ngư dân nắm chắc “phải làm gì” và “làm như thế nào” theo chuẩn quốc tế. Tư duy mới biến mô hình quản trị từ “điều tra khi có vấn đề” sang “ngăn ngừa có hệ thống”. Giảm kẽ hở phát sinh hành vi vi phạm. Đặc biệt ở vùng ven bờ rủi ro cao. Nơi áp lực sinh kế và cạnh tranh tài nguyên dễ dẫn tới sai phạm.

Tuần tra – kiểm soát đa tầng: siết IUU từ bờ ra khơi

Từ tháng 7 đến tháng 9/2025, Nghệ An triển khai các đoàn liên ngành tuần tra vùng ven bờ. Kết hợp kiểm tra hồ sơ tại cảng. Chỉ trong tháng 3, hai đợt ra quân đã phát hiện gần 10 tàu vi phạm. Chủ yếu là không ghi nhật ký, đánh dấu nhận biết sai quy định, tàng trữ công cụ kích điện, thiếu chứng chỉ thuyền viên. Cách làm mới là “đánh đúng điểm nóng – đúng thời điểm – đúng loại hình”. Dựa trên phân tích dữ liệu để sắp xếp nguồn lực hiệu quả.

Ba vòng kiểm soát tạo “vòng kim cô” IUU:

• Trên bờ: kiểm tra giấy tờ, nhật ký, an toàn thực phẩm; rà soát, đối chiếu cơ sở dữ liệu.
• Cửa biển: nguyên tắc “mất VMS chưa khắc phục → không xuất bến”.
• Trên biển: giám sát hành trình, tuần tra đột xuất, xử phạt nghiêm.
  

  

Chế tài được áp dụng quyết liệt, nhưng đi kèm tuyên truyền để thay đổi hành vi. Năm 2024, số vụ xử phạt tăng mạnh (tổng tiền phạt vượt 5 tỷ). Phản ánh cả nỗ lực siết kỷ cương lẫn hiệu quả phát hiện sớm. Sáu tháng đầu 2025, các lỗi mất kết nối VMS tiếp tục bị xử phạt đáng kể vừa răn đe, vừa buộc chủ tàu nâng cấp/duy trì thiết bị. Tín hiệu tích cực: chưa ghi nhận tàu Nghệ An vi phạm vùng biển nước ngoài. Cùng với mô hình phối hợp liên ngành, tỉnh đang tối ưu hóa lịch tuần tra dựa trên “dấu vết dữ liệu” để tăng tần suất hiệu quả thay vì chỉ tăng số chuyến.

Chuẩn hóa dữ liệu & “xóa vùng xám”: minh bạch là chìa khóa

Quản trị hiện đại bắt đầu từ dữ liệu đúng, đủ, kịp thời. Nghệ An hiện có 2.986 tàu cá; các tỷ lệ tuân thủ cốt lõi ở mức cao: đăng kiểm, giấy phép khai thác, an toàn thực phẩm và lắp đặt VMS đều vượt mốc 90%. Điểm bước ngoặt là xử lý dứt điểm 614 tàu “3 không” (không đăng ký/đăng kiểm/giấy phép) và đưa vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Khi “vùng xám” bị thu hẹp, việc truy xuất và đối chiếu trở nên nhất quán.

Ba lớp minh bạch được thiết lập:

• Nhận diện & hồ sơ: mã số đồng nhất, tình trạng kỹ thuật tàu, chứng nhận an toàn, giấy phép hợp lệ.
• Hoạt động trên biển: nhật ký (giấy/điện tử) khớp lộ trình VMS; bất thường (tốc độ, tuyến) được cảnh báo.
• Cảng – bến: cấp/thu hồi lệnh xuất bến, kiểm tra sản lượng, xác nhận nguồn gốc.

Minh bạch giúp giảm chi phí tuân thủ: chủ tàu không còn “đi xin dấu” rời rạc. Dữ liệu đồng bộ giúp rút ngắn thời gian chờ, giảm rủi ro bị trả hàng do truy xuất nguồn gốc yếu. Về phía doanh nghiệp và thị trường, tính tin cậy tăng lên khi mỗi lô hàng có “hộ chiếu dữ liệu” rõ ràng. Công điện 28/CĐ-UBND (26/8/2025) neo trách nhiệm đến từng cấp, bảo đảm hệ thống vận hành không bị đứt gãy. Khi minh bạch trở thành mặc định, mô hình quản trị chuyển từ “chống – phạt” sang “ngừa – chuẩn”. Đưa Nghệ An tiến gần chuẩn mực quốc tế về nghề cá có trách nhiệm.

Quỳnh Phú – trọng điểm rủi ro & mô hình “risk-based”

Quỳnh Phú (Quỳnh Lưu cũ) có 901 phương tiện, trong đó 365 tàu từ 15 m trở lên và 173 tàu từ 24 m trở lên. Quy mô lớn đi cùng áp lực giám sát cao. Tám tháng đầu 2025, xã xử phạt 25 tàu (543 triệu). Riêng 3 tàu khai thác sai vùng biển bị phạt 450 triệu. Dù vậy, vẫn tồn tại 2 tàu chưa kích hoạt VMS. 30 tàu chưa đủ điều kiện hoạt động. 17 tàu nguy cơ cao; nhiều trường hợp tàu cháy chìm/bán khỏi địa bàn chưa giải bản. Đáng lo hơn là 781 lượt/151 tàu mất kết nối VMS tính đến tháng 8/2025 cho thấy cần giải pháp gốc rễ về thiết bị. Kỹ năng và kỷ luật vận hành.

Mô hình “quản trị theo rủi ro” (risk-based) nên được áp dụng:

• Phân hạng tàu theo tiền sử mất VMS, tuyến ngư trường, loại nghề. Ưu tiên giám sát nhóm rủi ro cao.
• Giấy phép có điều kiện: gắn yêu cầu kỹ thuật (thiết bị, kiểm định). Đào tạo bắt buộc, lịch tái thẩm định.
• Tổ công tác hỗ trợ: hướng dẫn khắc phục nhanh lỗi VMS, chuẩn hóa nhật ký. Nâng năng lực ứng phó sự cố.
  

  

Phối hợp biên phòng – cảng cá – địa phương được tái thiết kế theo luồng dữ liệu chung để chia sẻ cảnh báo. Tránh “điểm mù” giữa bờ và khơi. Truyền thông cộng đồng (họp bến, loa đài, nhóm Zalo) tiếp tục là kênh “chi phí thấp, hiệu quả cao” để nhắc nhở lịch bảo trì VMS. Đồng thời cập nhật quy định và cảnh báo thời gian thực. Củng cố hiệu lực chống khai thác IUU tại địa bàn nòng cốt.

Công nghệ “nối mạch” quản trị: từ thực địa đến dữ liệu, từ VMS đến vệ tinh

Sau các lớp tuần tra – xử phạt, chuẩn hóa dữ liệu và quản trị rủi ro ở điểm nóng như Quỳnh Phú, mảnh ghép còn lại để Nghệ An bứt tốc trước đợt EC kiểm tra tháng 10/2025 chính là kết nối thông suốt. Quy trình chỉ thực sự “sống” khi tín hiệu về bờ đều đặn, nhật ký đầy đủ và hành trình được xác thực theo thời gian thực—nền tảng để thu hẹp “khoảng trống dữ liệu”, vốn dễ kích hoạt rủi ro IUU.

Seacom tự hào là nhà cung cấp thiết bị liên lạc vệ tinh uy tín hỗ trợ ngư dân trong công cuộc chống IUU. Hiện Seacom cung cấp các thiết bị liên lạc vệ tinh hiện đại:

• Iridium 9555: điện thoại vệ tinh nhỏ gọn, phủ sóng toàn cầu, đảm bảo kết nối an toàn ở mọi vùng biển.
• Seacom S: thiết bị liên lạc chuyên dụng cho ngư dân, hoạt động ổn định ngay cả trong điều kiện khắc nghiệt.

Cả 2 thiết bị đều củng cố tính toàn vẹn của nhật ký điện tử. Tạo nền cho truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Điều kiện quan trọng để nuôi dưỡng nghề cá có trách nhiệm và bền bỉ chống khai thác IUU.
>Không dừng lại ở đó, Seacom đang nghiên cứu và phát triển thế hệ VMS tích hợp liên lạc vệ tinh. Tối ưu chi phí cho ngư dân đồng thời đơn giản hóa quản lý – bảo dưỡng. Giải pháp “hai trong một” này được kỳ vọng trở thành bước tiến quan trọng của quá trình hiện đại hóa. Giúp Việt Nam đáp ứng đầy đủ khuyến nghị của EC. Tiến tới gỡ “thẻ vàng” IUU và khẳng định vị thế thủy sản trên thị trường quốc tế.

📞 Nếu bạn cần tư vấn giải pháp, thiết bị liên lạc vệ tinh hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ chi tiết.

>>> Xem thêm:

Thủ tướng chỉ đạo gỡ thẻ vàng IUU trong năm 2025

Seacom S series, giải pháp liên lạc vệ tinh toàn diện

Điện thoại vệ tinh Iridium 9555, kết nối toàn cầu

—————————–

CÔNG TY TNHH THÔNG TIN HÀNG HẢI SEACOM
Địa chỉ: Detech Tower Số 8, Tôn Thất Thuyết, phường Cầu Giấy, Hà Nội
Hotline: 0888454222
Email: seacomcontact@gmail.com
Facebook: Công ty TNHH Thông tin Hàng hải Seacom
Tik Tok: Seacom Communication
Zalo: SEACOM